|
|
BROJNA GOSTOVANJA NA SCENAMA BEOGRADSKIH POZORIŠTA |
| Štampaj |
|
Ja ili neko drugi
Rasprava
Maj i početak juna su u beogradskim pozorištima bili temeljno obeleženi velikim brojem gostovanja pozorišta iz Srbije, ali i iz regiona, što je značajno obogatilo teatarsku ponudu, posebno ako se ima u vidu prilično mali broj premijera, naročito za ovaj deo godine. Srpsko narodno pozorište iz Novog Sada u Beogradu je igralo čak tri svoje predstave: Ja ili neko drugi, Rasprava (i tako te stvari) i Povratak Kazanove. Narodno pozorište iz Sombora se predstavilo sa Maskom (Miloš Crnjanski/Gorčin Stojanović), ansambl Narodnog pozorišta Subotica igrao je Apartman A (Nil Sajmon/Olivera Đorđević), pozorište “Bora Stanković” iz Vranja je igralo predstavu Jedan poremećen dan (Borisav Stanković/Filip Gajić), kragujevačko pozorište “Joakim Vujić” Sedam (prema Eshilu, reditelj Uroš Jovanović), Centar za kulturu Tivat je igrao Kanjoša (prema pripoveci Stjepana Mitrova Ljubiše, dramatizacija Danica Pajović, reditelj Slavenko Saletović), rumunski teatar “Al Davila” iz Piteštija na sceni Zvezdara teatra predstavio je Urnebesnu tragediju Dušana Kovačevića, u režiji Dragana Jakovljevića, Istarsko narodno kazalište iz Pule se predstavilo Ribicom, prema tekstu Pjera Paola Pazolinija, a u režiji Ivice Buljana, dok je ansambl pozorišta iz Zaječara gostovalo sa predstavom Žene u narodnoj skupštini, ostvarenom prema Aristofanovoj komediji (adaptacija Milene Bogavac, režija Bojana Lazić), itd.
Polazeći od medijske vesti, realnog događaja kidnapovanja jedne devojčice, Maja Pelević je, po narudžbini SNP-a, napisala fragmentaran tekst Ja ili neko drugi, formalno blizak tekstovima Martina Krimpa ili Rolanda Šimelfeniga, koji su takođe istraživali dramsku formu. Predstava u režiji Kokana Mladenovića karakteristična je po brilijantnoj sintezi psihološkog realizma (likovi Nje i Njega), i uslovnosti (likovi Majke, Oca, Organa vlasti, članova Horova). Rezultat ovog spoja je naglašena emotivnost predstave, ali i transcendiranje značenja radnje na jedan metaforički, arhetipski nivo. U predstavu je uključeno i tri hora, Medija, Komšija i Savesnih građana, koji radnju komentarišu nizom stereotipnih, suštinski praznih komentara. Izgled scene je referentan rediteljskom konceptu, u domenu je stilizovanog, pseudo-konfekcijskog pop-arta (Marija Kalabić). U predstavu je integrisan i video bim, kao i songovi, što sve zajedno ovu odličnu predstavu čini postdramskom, prema Lemanovoj definiciji, koja utvrđuje vrstu pozorišta koje deluje s one strane drame, u vremenu posle važenja paradigme drame.
Rasprava (i tako te stvari) rediteljke Slađane Kilibarde je zanimljiva interpretacija Marivoove komedije (adaptacija teksta Branko Dimitrijević), koja analizira brutalnost u međuljudskim odnosima, odnosno specifičan, marivoovski, emotivni terorizam. Predstava je vizuelno markantna, svedenog i stilizovanog izgleda (scenografija Slađana Kilibarda i Marina Sremac, kostimografija Marina Sremac); insistira se na upotrebi ogledala i senki, koji su zbog svoje višeznačnosti zahvalni scenski znaci, a na scenu se projektuju i video radovi, važni zbog oblikovanja poetskog nivoa (video art Srđan Radaković). Predstava posebno ističe problem vojaerizma, kao i činjenicu teatralnosti međuljudskih odnosa, a na momente je naglašeno senzualna. Jasno je prikazana i transformacija likova koji su predmet eksperimenta brutalnog Kneza (Aleksandar Gajin) i Hermione (Gordana Jošić-Gajin), od čednosti i naivnosti, do bolne zrelosti, koja podrazumeva težak cinizam.
Nastao prema noveli Artura Šniclera (1918), dramski tekst Povratak Kazanove predstavlja 55-godišnjeg Kazanovu, kojeg razaraju brojni konflikti (dramatizacija Branko Dimitrijević, Ana Tomović i Vuk Ršumović). Sa jedne strane, protagonista pati zato što želi da se vrati u rodnu Veneciju, odakle je pobegao iz zatvora, gde je boravio zbog svojih političkih stavova, dok ga istovremeno muči i razarajuća snaga njegovog Erosa, koja ga i dalje, uprkos godinama i iskustvu, drži u stanju permanentne požude. Jedan od najzanimljivijih dramaturško-rediteljskih postupaka koji karakteriše predstavu rediteljke Ane Tomović, jeste osobena kombinacija igre naratora i likova, odnosno izbor da glumci imaju dvostruke uloge, naratora i likova. Izgled scene je jednostavan, funkcionalno ogoljen, stilizovan, svi izvođači se nalaze na prostoru jednog kruga (scenograf Ljerka Hribar), gde ostaju tokom čitave predstave, i uključuju se prema potrebi. Narator, čiju ulogu povremeno preuzimaju različiti glumci, ima važnu funkciju: on prepričava događaje iz Kazanovine prošlosti, komentariše radnju, a često, što je najvažnije, ironično dekonstruiše njen smisao, što se u tim trenucima postiže izrazito teatralnom igrom. Ovim nizom uslovnosti se uspostavlja bitan otklon prema radnji, odnosno dijaleketički se predstavlja život Kazanove, istorijske materijalizacije mita o Don Žuanu.
Maska je prvi dramski tekst Miloša Crnjanskog (1918), koji predstavlja dekadenciju društvenih elita, analizirajući njihove strasti, putem kojih oni nastoje da negiraju monotoniju i prolaznost življenja. Reč je o lirskom, u određenoj meri i ekspresionističkom komadu, dramaturški nevešto koncipiranom, zato što mu nedostaju ozbiljniji sukobi i razrađeniji likovi. Predstava u režiji Gorčina Stojanovića je stilizovana i vrlo estetizovana interpretacija teksta, koja uspeva da uverljivo prikaže frivolnu senzualnost društva koje je Crnjanski jasno definisao. Iako su teme kojima se Crnjanski u Maski bavi često u domenu opštih mesta, činjenica da ih reditelj stilizovano predstavlja, putem izgleda scene, upotrebe mikrofona, načina igre, itd, predstavu čuva od sunovrata u banalnost. Stilizovanost izraza je važna jer pokazuje da su ovi likovi u svojoj suštini patetični, dok predstava to nije, jer se putem uslovnosti prema njima gradi distanca. Dakle, Maska Gorčina Stojanovića poetično i emotivno uzbudljivo predstavlja očajničko traganje za nekakvim smislom, ali zbog značenjske oskudnosti teksta ne postiže istinski vredne rezultate, odnosno ostaje na površini tretmana pitanja koja postavlja.
Predstava Žene u narodnoj skupštini zaječarskog pozorišta je modernizovana interpretacija klasične Aristofanove komedije (oko 392 p.n.e), u toj meri da je Aristofanov tekst teško prepoznati, što je, naravno, legitiman postupak, per se. U predstavu je uveden sasvim novi tok, koji se predstavlja samo auditivno, a paralelno se odvija sa glavnom radnjom: reč je o emitovanju radijskog programa, u okviru kojeg se ostvaruju intervjui sa različitim ljudima, na temu ženskih prava, takozvane emancipacije itd. U predstavu su, takođe, uvedeni i songovi. Ovaj vid osavremenjavanja klasike je inicijalno prihvatljiv, ali je u ovoj predstavi realizacija tog koncepta problematična, prevashodno zbog igre glumaca, koji su previše napadni, odnosno samo ilustrativno afektiraju u izrazima, u toj meri da dezintegrišu njen eventualan smisao.
Urnebesna tragedija, prema tekstu Dušana Kovačevića, u režiji Dragana Jakovljevića, a u izvođenju teatra “Al Davila” iz Piteštija (Rumunija) gostovala je 16. maja u Zvezdara teatru. Reč je o jednostavnoj, tragikomičnoj interperetaciji disfunkcionalnih porodičnih odnosa, u društvu karkaterističnom po eroziji vrednosti. Svedenog izgleda, na trenutke veoma poetična (naročito na kraju), predstava je fokusirana na glumačke izraze, koji su blago pomereno ka groteski. Ansambl uspešno predstavlja radikalno odsustvo ljubavi u porodičnim, kao i drugim međuljudskim odnosima. Posebno je upečatljiv lik poludelog dede, koji nema nijanske groteske, već je ostvaren realistički, i zato je dirljiviji i tragičniji, dok je lik njegove, takođe ćaknute, supruge estoko pomeren ka karikaturi, pa ne izaziva tu vrstu saosećanja.
Predstavu Apartman A, realizovanu na osnovu jednočinki Nila Sajmona, čine četiri odvojene, a tematski vrlo bliske priče, koje se dešavaju u jednom hotelskom apartmanu. Svi segmenti ovog scenskog omnibusa duhovito i dramski upečatljivo predstavljaju različite aspekte međuljudskih odnosa, bračnih, prijateljskih, kao i odnosa između roditelja i dece. Režija Olivere Đorđević je vrlo jednostavna i retko odmerena, bez vulgarno predvidivih i neukusnih preterivanja koja često karkaterišu ovu vrstu predstava. Scenografija je ostvarena u umereno ironičnom maniru pop arta, kostimi su u osnovi realistički, ali postoje detalji koji svojom preteranošću duhovito razbijaju ovaj realizam (scena i kostim Diana Radosavljević-Milović). Likovi su u osnovi koncipirani kao umerene karikature, ali se ovaj karakterističan, blago teatralan izraz u bitnim dramskim momentima gubi, a igra glumaca postaje realistička, suptilno psihološki oblikovana. Putem karikaturalnog izraza se efektno predstavlja tipiziranost ljudskih mana - snobizam, arogancija, lažljivost, sitničavost, tvrdoglavost itd, a putem ozbiljnije, realističke igre stvara se autentičnost ovih likova.
Ana Tasić
|
|